Znaczenie rodziny w życiu człowieka

Każdy człowiek w swoim doświadczeniu biologicznym oraz społęcznym posiada rodzinę. Jednostkowa historia życia jest oparta na więziach kształtowanych w rodzinie. Pojawiające się problemy w systemie rodzinnym wpływają na rozwój psychofizyczny każdego z jego członków.

Aby rodzina funkcjonowała prawidłowo ważna jest równowaga między przynależnościa, a autonomią.

Uzależnienie jednego z członków rodziny wpływa bardzo destrukcyjnie na pozostałe osoby, a przez ich zachowanie oraz postawy może być podtrzymywane. Znajomość pewnych procesów zachodzących w rodzinie z problemem uzależnień może przyspieszyć zmiany i ochronić to, co na skutek trwania uzależnienia ulega niszczeniu.

 

 

Fazy przystosowania rodziny z problemem uzależnień

1) Zaprzeczanie- pojawiają się incydenty nadmiernego używania substancj psychoaktywnych, które nie są bezpośrednio powiązane z nasilającym się napęciem oraz dyskomfortem. Osoba uzależniona i jej bliscy poszukują źródeł kryzysu w innych czynnikach sytuacyjnych, np. Problemy w pracy, konflikt w małżeństwie, problemy wychowawcze z dziećmi.

2) Izolacja- na skutek rozwoju uzależnienia i pojawiających się kompromitujących sytuacji rodzina ukrywa przed otoczeniem negatywne skutki uzależnienia, narasta frustracja oraz bardzo trudne stany emocjonalne.

3) Rezygnacja- dotychczasowe metody wpływania na drugą osobę nie przyniosły rezultatu, poszukuje się nowych sposobów, jednak bez większej nadziei na zmmianę. Utrwalają się negatywne wzroce przystosowania, narastają problemy zdrowotne i społeczne u poszczególnych członków rodziny. Następuję przejęcie obowiązków, dochodzi do zmniejszenia natężenia emocji, a to jeszcze bardziej podtrzymuje negatywne przystosowanie się do sytuacji.

4) Separacja- członkowie rodziny oddzielają się od osoby uzależnionej, mają poczucie braku wpływu. Dystans ten może sprzyjać odbudwie psychicznej rodziny oraz podjęciu leczenia przez osobę uzależnioną.

 

 

Cechy dobrze funkcjonującej rodziny:

– elastyczna struktura (wyraźnie zaznaczona jest granica międzypokoleniowa, autorytet należy do rodziców)

– istnieją kryzysy i konflikty (rodzina stara się je rozwiązywać)

– można popełniać błędy (są one jednak poddawane analizie i w miarę możliwości korygowane)

– naruszenie wartości drugiej osoby powoduje adekwate poczucie winy

– zachowana jest równowaga między autonomią, a zależnością

– rodzina zabezpiecza przetrwanie i rozwój każdego z jej członków (każdy ma szansę rozwijać własną indywidualność)

– ważne są potrzeby emocjonalne wszystkich osób należących do rodziny

– istnieje jasna i spójna komunikacja

– zaufanie oparte jest na uczciwości i wzajemnym szacunku

– rodzina jest systemem otwartym (w którym dochodzi do komunikacji z otoczeniem)

 

 

Funkcjonowanie członków rodziny osoby uzależnionej

Rozwój rodziny przebiega równolegle z rozwojem poszczególnych jej członków. Uzależnienie może pojawić sie na każdym z  etapów rozwojowych i powodować jego zakłócenie. Koncentracja na rozwoju uzależnienia staje się figurą, wobec której inne zadania rozwojowe rodziny zostają zablokowane.

 

 

Współuzależnienie

Zjawisko współuzależnienia określa się jako zaburzoną adaptację do trudnej sytuacji, gdzie utrwalają się pewne specyficzne wzroce funkcjonowania, które rozwijają się w okresie utrzymywania relacji z osobą uzależnioną.

Partner lub inni członkowie osoby uzależnionej odczuwają poczucie zagrożenia i napięcia wewnętrznego. Dominuje ujemny bilans emocjonalny i brak zadowolenia z życia, więcej jest przykrych niż przyjemnych stanów. Dochodzi do utraty energii i coraz trudniej jest stawiać sobie cele życiowe, zmotywować się do działania i dążyć do zaspokajania własnych potrzeb.

 

Osoby współuzależnione doświadczają

1) w aspekcie emocjonalnym, np:

– nasilenia zależności emocjonalnej

– lęku przed życiem poza związkiem/rodziną

– braku zaufania do siebie, do własnych odczuć

– trudności w kontrolowaniu własnych zachowań

– obniżenia poczucia własnej wartości

– nadmiernej koncentracji na opinii innych

– zwężania myślenia do jednego punktu widzenia

2) w aspekcie społecznym, np:

– uzależniania się od innych

– trudności w wyznaczaniu granic

– braku koncentracji na własnych potrzebach i sprawach

– niekomuikowania w prost własnego zdania

– zaniedbywanie potrzeb dzieci i nasilenie się trudności w relacji z dziećmi

– alienacji społecznej

 

Role dzieci w rodzinie z problemem uzależnień

Dzieci w rodzinach z problemem uzależnień niejednokrotnie wyrastają na bardzo dzielne osoby; realizują różne ważne zadania życiowe, biorą na siebie więcej obowiązków niż powinny, są nadmiernie odpowiedzialne, nie czerpią  jednak satysfakcji z życia oraz relacji interpersonalnych.

 

Role, jakie przyjmują dzieci w rodzinach z problemem uzależnienia od alkoholu:

1) Bohater rodziny– zazwyczaj jest to najstarsze dziecko w rodzinie, pełni w niej rolę dorosłego.

2) Kozioł ofiarny– to dziecko, z którym są różnego rodzaju problemy.

3) Maskotka– poprzez śmiech, żart, przymilanie się rozładowueje negatywne emocje w rodzinie

4) Dziecko zagubione – ucieka w świat swoich marzeń, jest niewidzialne dla bliskich, nie sprawia kłopotów wychowawczych.

 

Terapia osób współuzależnionych

Jej celem jest poprawa sytuacji życiowej i pomoc w wyjściu z pułapki współuzależnienia, jaka powstaje w obliczu rozwijającego się uzależnienia w rodzinie.

Terpaia pomaga:

– zrozumieć problemy związane z uzależnieniem i funkcjonowaniem systemu rodziny

– lepiej rozpoznawać stany emocjonalne i zaufać swoim uczuciom

– rozpoznawać swoje potrzeby i w sposób właściwy, realny starać się je samodzielnie zaspokoić

– umiejętnie stawiać granice

– realnie określać własną i cudzą odpowiedzialność

– w większym stopniu wpływać na swoje życie i postępowanie

– poprawić komunikację z bliskimi

Leave a reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *