Termin DDA sam w sobie jest pewnym zaprzeczeniem, gdyż dorosły nie może być równocześnie dzieckiem. Jednak w przypadku dzieci wychowujących się w rodzinach z problemem alkoholowym proces dojrzewania przebiega zupełnie inaczej niż w przypadku pozostałych rówieśników i tym samym przejmują one podwójną tożsamość – dziecka i dorosłego. Ciężko dokładnie zdefiniować syndrom Dorosłych Dzieci Alkoholików, gdyż każdy przypadek jest indywidualny, dzieci przyjmują różne role adekwatne do sytuacji w rodzinie i przyjmują różne strategie radzenia sobie z przeszłością. Zofia Sobolewska wskazuje, że syndrom ten to zespół utrwalonych schematów zachowań psychospołecznych powstałych w dzieciństwie, które utrudniają dziecku adekwatny i bezpośredni kontakt z rzeczywistością w dorosłym życiu oraz powodują zamknięcie się w traumatycznej przeszłości. Jednocześnie powoduje to ponowne przeżywanie bolesnych przeżyć i podświadomą interpertację teraźniejszości przez pryzmat tych doświadczeń. Jeśli chodzi o konkretną różnice w zachowaniach między dziećmi z rodzin alkoholowych, a dziećmi z rodzin, które funkcjonują prawidłowo to wskazuje się intensywność przeżywanych uczuć (zwłąszcza tych negatywnych, takich jak: gniew, strach, niepewność, poczucie winy, wstyd) oraz ich częstotliwość. Uczucia te występują u dzieci z problemem alkoholowym na niespotykaną w porównaniu do rówieśników skalę. Alkoholizm w rodzinie definiuje ich osobowość, wrażliwość i zachowanie bardziej niż jakikolwiek inny czynnik.
W rodzinie, w której co najmniej jedno z rodziców jest alkoholikiem wszystko kręci się wokół alkoholu i osoby uzależnionej. Dziecko od początku stara się dostosować do zasad panujących w domu i tym samym uczy się trzech podstawowych reguł: „Nic nie mówić”, „niczego nie odczuwać” i „nikomu nie ufać”. Nie realizuje swoich podstawowych potrzeb takich jak bycie zauważonym, usłyszanym czy docenionym. Role całkowicie się odwracają, a dziecko tak naprawdę nie ma szansy pobyć dzieckiem.

Role, w które wchodzą DDA:

Bohater – dziecko przejmuje rolę rodzica, opiekuje się rodzeństwem i niepijącym rodzicem. Cechuje je nadopiekuńczość, duża skłonność do poświęceń. Opiekuje się wszystkimi oprócz siebie i tym samym liczy, że zostanie docenione, pochwalone. Z zewnątrz sprawia wrażenie osoby pracowitej, odpowiedzialnej, jednak w środku jest to osoba osamotniona w poczuciu wstydu, niezadowolona z siebie.
Maskotka, błazen – rola podobna do roli bohatera, dziecko zajmuje się wszystkimi poza sobą. Dziecko stara się zabawić rodzinę, troszcząc się o rodziców i ich zdrowie, jednocześnie nie bedąc usatysfakcjonowanym z sytuacji, w której się znalazło. Ma przekonanie, że atmosfera w domu i samopoczucie rodziców uzależnione jest od jej zachowania.
Kozioł ofiarny – przeciwieństwo roli bohatera. Dziecko dorasta w przekonaniu, że jest współwinne problemom, których doświadcza rodzina. Często ma problemy w nauce, szuka pocieszenia i wyjścia z sytuacji w używkach. Takie dziecko staje się wulgarne i agresywne, a przez cały okres dorastania towarzyszą mu negatywne emocje.
Cień – czyli dziecko niewidzialne, zachowuje się tak jakby go nie było. Jest wycofane, stara się nie zwracać na siebie uwagi. Cechuje je głównie nieśmiałość, nieufność i brak pewności siebie. Nie sprawia większych problemów wychowawczych, a także ma poczucie, że to co otrzymuje mu w zupełności wystarcza. Izolacja od społeczeństwa zapewnia mu pozorne poczucie bezpieczeństwa.

Do podstawowych objaw, które towarzyszą DDA i tym samym są jego pewnymi cechami charakterystycznymi, należą:

• Nieustające poczucie niepokoju i lęku
• Niezdolność do spontanicznych reakcji
• Problemy z koncentracją
• Poczucie zagrożenia
• Poczucie osamotnienia
• Duży samokrytycyzm
• Problemy z wyrażaniem własnych emocji i potrzeb
• Nieustające poczucie winy i wstydu
• Poczucie niższości i niska samoocena
• Brak wiary we własne możliwościStrach przed podejmowaniem nowych wyzwań
• Lęki i wywołane przez nie objawy somatyczne
• Skłonność do stawiania się w pozycji ofiary
• Nadmierne poczucie odpowiedzialności
• Zachowania kompulsywne
• Nieufność, a nawet wrogość wobec innych
• Silna potrzeba kontroli
• Lęk przed bliskością i uczuciami
• Lęk przed porzuceniem
• Brak umiejętności budowania dojrzałych relacji
• Nieumiejętność rozwiązywania konfliktów
• Problemy w odnalezieniu się w roli rodzica i obawy z tym związane

Niezbędnym dla już dorosłych osób, które wychowywały się w rodzinie alkoholowej jest uświadomienie sobie wpływu jaki to wychowanie miało na ich dorosłe życie i na rodzinę, którą zakładają bądź planują założyć. Muszą oni uzmysłowić sobie, że bez odpowiedniej pomocy nie są w stanie normalnie funkcjonować w dorosłym życiu i tworzyć trwałe relacje. Jedną z podstawowych form pomocy DDA jest terapia grupowa, na której osoby takie uczą się chociażby jak uporać się z doświadczeniami z dzieciństwa czy jak zrozumieć kim są i jakie są ich potrzeby. Do innych form pomocy zalicza się terapię indywidualną oraz spotkania grupy DDA.

Leave a reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *